تقسیم بندی ساختار روان بر اساس سه سطح (نهاد، خود و فراخود):

1- نهاد (ID): در برگيرنده تمام اجزاء شخصيتي موروثي از جمله غرايز و تكانه هاي ابتدايي ميباشد. كاركرد نهاد مبتني بر "اصل لذت" بوده و كامرواسازي و ارضاي فوري را مي طلبد.

نهاد در واقع جنبه طبیعت و حیوانی نفس یا همان نفس اماره است که امر به بدی می کند و با مشغول داشتن انسان به لذایذ در عالم طبیعت انسان را در رسیدن به مراتب بالای کمال انسانی باز می دارد.

2- خود و يا من(EGO) :

خود معادل "عقل" است، خود یا همان عقل سالم در جریان تجربه آنچه را که ضروری، مستند و معتبر است می پذیرد و بر سازمان روانی خویش می افزاید و آنچه را که غیر ضروری و بیگانه است طرد می کند. خود به تدریج با رشد جسمانی رشد می کند و بیشتر اکتسابی و محصول یادگیری است.

 "خود" وظيفه محدود سازي و كنترل نهاد و هماهنگی بین خواسته های نهاد و دنیای واقعی را بر عهده دارد.

3- فراخود و يا فرامن(SUPER-EGO): فراخود معرف تمام ارزشها، اخلاقيات، قوانين و هنجارهاي تعيين شده از سوي جامعه و يا والدين ميباشد. اين همان "وجدان" فرد است

كه وظيفه داوري ميان رفتار و كردار شايسته و ناشايست،خوب وبد، و ارزشگذاري و ارزيابي آنها را عهده دار است.

خود وظيفه مديريت سيستم را به عهده دارد، يعني، بدين ترتيب که به وسيله مکانيزم هاي متعددي مي تواند در برابر اضطراب که نشانگر تهديدهاي نامتعادل و ناهماهنگي بين اين سه جزء شخصيت و دنياي خارج است، دفاع کند.
اختلالات رواني زماني ظاهر مي شوند که خود نتواند به مسئوليت هايش عمل کند، به عبارت ديگر، نتواند بين سه جزء شخصيت تعادلي ايجاد کند.

اگر انسان در زندگي خود، لذتهاي دنيوي را انتخاب كند و دنباله رو هواي نفس و شهوات باشد و خدا و روز جزا را فراموش كند، از عقل خود كه فاصله ميان او و حيوان

است استفاده نكرده است. انساني كه اين گونه زندگي    مي كند فاقد شخصيتي رشد يافته است. چنين، درست مانند كودكي است كه به جز تمايلات و نيازهاي خود، هيچ چيز

برايش اهميتي ندارد و در واقع، هنوز اراده اش قوي نشده و كيفيت و حاكميت بر هواي نفس و خواسته دل را نياموخته است. از اين رو، همواره دنباله رو خواسته و تسليم

وسوسه هاي "نفس اماره به سوء" است.